Eén op de vijf bomen in Vlaanderen verkeert in slechte conditie

 
Klimaatverandering verhoogt de druk op onze bossen

De gezondheid van de Vlaamse bossen wordt jaarlijks opgevolgd via het bosvitaliteitsmeetnet van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO), volgens de internationale richtlijnen van het ICP Forests. In 2025 werden 1.474 bomen onderzocht op 78 permanente meetlocaties verspreid over Vlaanderen. Een belangrijke indicator daarbij is het blad- en naaldverlies: bomen met meer dan 25% verlies worden als beschadigd beschouwd. 

In 2025 viel 20,3% van de onderzochte bomen in die categorie. Bij 0,7% was sprake van ernstig blad- of naaldverlies en 0,5% van de bomen was afgestorven. Vooral de zomereik en de Corsicaanse den bleken kwetsbaar, met respectievelijk 23,5% en 40,8% beschadigde bomen. Ook bij de naaldbomen als groep is de toestand de voorbije jaren verder achteruitgegaan.

De droge omstandigheden in het voorjaar en de zomer van 2025 hadden een duidelijke impact op de bossen. Tegen het einde van de zomer werden symptomen van droogtestress vastgesteld, zoals verkleuring van bladeren en naalden. Stormschade bleef daarentegen beperkt en ook ernstige schade door insecten werd weinig vastgesteld. Een opvallend positief signaal was de sterke zaadproductie bij de zomereik.

Op langere termijn is het beeld minder gunstig. Tussen 2006 en 2025 nam het blad- en naaldverlies significant toe bij het totaal van de bomen, bij loof- en naaldbomen en bij verschillende belangrijke boomsoorten. Hoewel de problemen door zure luchtverontreiniging sterk zijn afgenomen, blijven andere vormen van druk toenemen. Vooral vermesting en verdroging, in combinatie met ziekten, plagen en de gevolgen van klimaatverandering, zetten de vitaliteit van de Vlaamse bossen onder druk.

Ook de situatie van de es blijft bijzonder zorgwekkend. Sinds 2014 wordt deze soort afzonderlijk opgevolgd. In 2025 bleek 43,3% van de 233 onderzochte essen inmiddels afgestorven, vooral als gevolg van essentaksterfte veroorzaakt door de schimmel Hymenoscyphus fraxineus.

De volledige resultaten, methodologie en langetermijnanalyses zijn te vinden in het rapport Bosvitaliteitsinventaris 2025 – Resultaten uit het bosvitaliteitsmeetnet (Level 1) van Geert Sioen en Pieter Verschelde (INBO).

De volledige studie (PDF) is online te vinden via deze link : Bosvitaliteitsinventaris 2025 – INBO